2021'de Civil Mağazacılık'ta BT'nin başındaydım. Yüzlerce mağaza, veri merkezi, ERP, iş zekâsı, sıfırdan kurduğumuz bulut geçişi. On yıl. Masamın karşısına oturan tedarikçilere "bunu neden böyle yaptınız" diye sormak işimin parçasıydı. Aynı yıl CX Teknoloji'yi kurdum ve o masanın öbür tarafına geçtim. Beş yıl sonra geriye bakınca en net gördüğüm şey şu: teknoloji en kolay kısımdı.
Müşteri olmak avantaj, ama sanıldığı kadar değil
Bir BT yöneticisinin neye kızdığını biliyordum: kurulumda ortaya çıkan "ek lisans", teklifte yazmayan sunucu, demoda çalışıp sahada çalışmayan özellik. Ürünü bunlara göre kurduk: ek donanım yok, görüntü dışarı çıkmıyor, kabul kriteri sözleşmede. Bu doğruydu. Ama BT yöneticisinin ne istediğini bilmek, satın alma sürecinin nasıl işlediğini bilmek demek değildi. Karar veren kişi BT müdürü, bütçeyi tutan finans, kullanacak olan mağaza operasyonu ya da İSG. Üçünü aynı anda ikna etmeden proje yürümüyor. Bunu öğrenmek bir yıl aldı.
Ürün kararı: ne yapmayacağız
İlk aylarda her talebe evet dedik. Yüz tanıma, plaka, sayım, kalite kontrol, drone. Altı ay sonra elimizde yarım kalmış altı şey vardı. Oturup üç karar verdik: yüz tanıma yok, mevcut kamera dışında donanım satmıyoruz, görüntüyü sahada işliyoruz. Bu üç "hayır" ürünü tanımladı. Bugün beş kategoride 23 hazır çözüm varsa, hepsi bu üç sınırın içinde durduğu için var.
Teknopark
GTÜ Teknopark'ta olmanın somut faydası üniversiteyle mesafe; görüntü işleme tarafında yüksek lisans öğrencileriyle çalışma imkânı, GPU altyapısına erişim, Ar-Ge teşviklerinin düzenli takibi. Somut zorluğu, müşterilerin çoğunun İstanbul'da olması ve Gebze'nin "yakın ama uzak" olması. Haftada iki gün yol.
Doğruluk sayısı ile yaşamak
Kurumsal tarafta bir sistem ya çalışır ya çalışmaz. Yapay zekâda %96 çalışır. Müşteriye "bu sistem 100 kişiden 4'ünü kaçıracak" demek başta zor geldi. Sonra tersini gördük: doğruluk oranını açıkça yazan, ölçüm yöntemini sözleşmeye koyan teklif, "yüzde yüz" diyen rakipten daha çok güven verdi. BT yöneticileri abartıyı tanıyor; ben de tanıyordum.
İlk müşteri, ilk hata
İlk perakende müşterimizde kişi sayma kurduk, ilk hafta %88 çıktı. Model iyiydi; kamera karşıdan bakıyordu ve personel geçişleri sayılıyordu. Müşteri sabırlıydı, biz üç hafta mağazada yattık. Bugün kalibrasyon notlarımızın tamamı o üç haftadan çıkmadır. O müşteri hâlâ bizimle ve referans veriyor. Ders: ilk müşteriyle çok vakit geçirin, ürün orada yazılıyor.
Ekip
Kurumsal BT'de ekip vardır, görev tanımı vardır, süreç vardır. Girişimde ilk iki yıl herkes her şeyi yapar; ben de kurulum için depoda merdivene çıktım, kamera açısı ayarladım. Bu gerekli, ama bir noktada bitmesi gerekiyor. Üçüncü yıl mühendislik, saha ve satışı ayırdık. Ayırdıktan sonra büyüdük; ayırmadan önce dönüp duruyorduk.
Kurumsaldan gelen bir alışkanlık işe yaradı: süreç yazmak. Devreye alma kontrol listesi, kabul testi protokolü, olay şeması, sürüm yönetimi. Girişimlerde bunlar "bürokrasi" sayılır; bizde 12 mağazada aynı anda bozulan bir güncellemeden sonra hayat kurtaran şey oldu.
COBIT, ITIL, PMP bir girişimde işe yarıyor mu?
Doğrudan hayır, dolaylı evet. Hiçbir müşteri sertifika sormadı. Ama değişiklik yönetimi, olay yönetimi, kapsam tanımı gibi kavramlar kafada oturmuş olunca küçük ekipte bile kaos daha az oluyor. Ve müşterinin BT ekibiyle aynı dili konuşuyoruz; "değişiklik talebi açalım" dediğimde karşı taraf rahatlıyor.
Ödüller
CIO ödülleri kurumsal dönemden. Girişim tarafında ödülden çok referans işe yarıyor; City Lojistik'in depo güvenliğinde ölçtüğü sayı, herhangi bir plaketten daha çok kapı açtı. Ama ödüllerin bir faydası oldu: ilk yıl kimse bizi tanımazken "bu adam on yıl büyük bir zincirin BT'sini yönetmiş" bilgisi toplantıyı başlatıyordu.
Beş yıl sonra
Bugün Türkiye'de ve Avrupa'da tesislerde çalışan sistemlerimiz var. Görüntü işleme artık "ilginç teknoloji" değil, İSG müdürünün aylık raporundaki bir satır, mağaza müdürünün sabah baktığı ekran. Sıradanlaşması iyi; ürün sıradanlaştığında satış kolaylaşıyor.
Bir sonraki beş yıl için düşündüğüm şey, kameranın diğer sensörlerle birleşmesi. Tek başına kamera bir panel; PLC, POS, sensörle birleşince operasyonun kendisi. Bunun teknik tarafını başka yazılarda anlatıyorum. Bu yazı, işin teknik olmayan tarafı içindi: on yıl müşteri olmak yardımcı oldu, ama yeterli olmadı. Gerisi sahada öğrenildi.