Kişi sayma doğruluğu diye tek bir sayı yok. Hangi saatte, hangi kapıda, kaç kişilik örnekle, hangi hata tanımıyla ölçtüğünüzü söylemeden verilen doğruluk oranı pazarlama cümlesidir. Bizim %96,2 dediğimiz sayı, farklı mağazalarda, manuel sayımla karşılaştırılmış, giriş ve çıkış toplamı üzerinden hesaplanmış bir oran. Aşağıdakiler bu sayıya giderken defterde biriken notlar.
Önce ölçüm yöntemi
Bir kişi kapıda durup elindeki sayaçla saat başı sayıyor, sistem aynı saatte ne saydıysa karşılaştırılıyor. Günün üç dilimi ayrı ölçülüyor: sabah boş saat, öğlen yoğun saat, akşam karışık. Cumartesi ayrıca. Bir günlük ölçüm yetmiyor; en az üç gün, tercihen bir hafta.
Hata iki yönlü: fazla sayma ve eksik sayma. İkisi birbirini götürebilir ve toplamda %98 görünürken aslında %6 fazla, %4 eksik sayan bir sistem olabilir. Bu yüzden mutlak hata üzerinden ölçüyoruz: |fazla| + |eksik| / gerçek. Müşteriye de bu tanımı yazılı veriyoruz.
Kamera açısı her şeyin önünde
Sahada gördüğümüz düşük doğrulukların üçte ikisi kamera yerleşiminden. Sıralama şöyle:
- Tepeden, dik bakan kamera (tavan, 3–4 metre, 90 derece). Çakışma neredeyse yok, kişi bir daireye dönüşüyor, takip kimliği kaybolmuyor. Tek dezavantajı: mevcut güvenlik kameraları böyle monte edilmemiş.
- Eğik bakan kamera (45–60 derece). Mevcut güvenlik kameralarının çoğu böyle. Çalışıyor, ama arka arkaya giren iki kişi birbirini kapatıyor. Doğruluk %92–95 bandında kalıyor.
- Karşıdan bakan kamera (yatay, göz hizası). Sayım için uygun değil. Grup halinde girenler tek kişi oluyor. Bu kameraya sayım kurmuyoruz, müşteriye ek kamera öneriyoruz; teklifte "0 ek donanım" yazsa da bunun istisnası var ve bunu açıkça söylüyoruz.
Mevcut eğik kamerayla %96'ya çıkmak mümkün, ama çizgi ve eşik ayarlarıyla, aşağıda.
Sayım çizgisinin yeri
Çizgi kapının tam üstünde olmamalı. Kapı açılıp kapanırken tespit titriyor, kişi çizginin üzerinde durup telefonuna bakıyor, otomatik kapı sensörü için bekleyen kişi ileri geri gidiyor. Çizgiyi kapıdan 1–1,5 metre içeri alıyoruz. Tek çizgi yerine iki paralel çizgi kullanıyoruz: kişi önce birini, sonra diğerini geçtiğinde sayılıyor; yön de bu sıradan çıkıyor. Kapı önünde bekleyip geri dönen kişi ikinci çizgiye ulaşmadığı için sayılmıyor.
Alışveriş merkezindeki mağazada vitrin önünde durup içeri girmeyen kişi "geçen" ile "giren" arasındaki farkı yaratıyor. Bu ikisini ayrı sayıyoruz; vitrin ilgi oranı zaten başlı başına bir metrik.
Personel
Mağaza personeli günde kapıdan 40–60 kez geçiyor. Ziyaretçi sayısı 300 olan bir mağazada bu, %15'lik sistematik hata demek. Çözüm yüz tanıma değil; onu yapmıyoruz. Çözüm personelin yeleği ya da forması: renk ve desen üzerinden ayrı sınıf. Forma yoksa personel giriş-çıkış saatleri vardiya planından alınıp sayımdan düşülüyor. İkincisi kaba ama çalışıyor.
Gece ve ışık
Akşam vitrin ışığı yanıp mağaza içi kısıldığında kamera pozlamayı değiştiriyor, IR'a geçen kamera siyah-beyaz görüntü veriyor. Gündüz verisiyle eğitilmiş modelin akşam saatlerinde %10 düştüğünü ilk projede gördük. O günden beri eğitim setinde her mağazadan akşam görüntüsü var ve kabul testi gece dilimini kapsamadan yapılmıyor.
Çocuk ve alışveriş arabası
Çocuk sayılmalı mı? Müşteriye bağlı; oyuncakçı sayar, erkek giyim saymaz. Modelde boy eşiği ayarlanabilir. Alışveriş arabası ve bebek arabası ayrı sınıf, hiçbir zaman kişi sayılmıyor. Tepeden bakan kamerada bebek arabasıyla giren anne tek kişi, eğik kamerada bazen iki. Bu da açı meselesine dönüyor.
Doğruluğun zamanla düşmesi
Kurulumda %96 olan sistem altı ay sonra %90'a inebiliyor. Nedenler sırayla: mağaza yerleşimi değişmiş, kapı önüne stand konmuş; kamera temizlenmemiş, lens buğulu; mevsim değişmiş, kışın kalın mont ve şapka. Aylık otomatik kontrol koyduk: günlük sayım, aynı günün geçen haftasıyla karşılaştırılıyor, sapma %20'yi geçince uyarı çıkıyor ve biri bakıyor. Yıllık bir saha ziyareti ayrıca planlanıyor.
Kabul kriteri
Sözleşmeye yazdığımız cümle: "Üç iş günü boyunca, günün üç diliminde manuel sayımla karşılaştırıldığında mutlak hata %5'in altında." Bu sağlanmadan sistem teslim edilmiyor. Sağlanamıyorsa nedeni neredeyse hep kamera açısı ve o zaman konuşulacak şey model değil, ek kamera.